Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής
Ξανά στο ίδιο έργο θεατές με τους χιλιάδες γονείς των πρωτοετών ετεροδημοτών φοιτητών να αναζητούν εναγωνίως φοιτητική στέγη για ενοικίαση σε μία φάση κατά την οποία τα ενοίκια έχουν πλέον χτυπήσει κόκκινο ξεπερνώντας κατά πολύ τα αντίστοιχα επίπεδα του καλοκαιριού του 2023..
Πρόκειται για ένα φαινόμενο το οποίο κάθε χρόνο οξύνεται όλο και περισσότερο με τα ΜΜΕ να προβάλλουν συνεχώς τις διαμαρτυρίες των γονέων των ετεροδημοτών πρωτοετών φοιτητών. Μάλιστα όπως επισημαίνεται και σε σχετικό δημοσίευμα με τίτλο «Φοιτητική Στέγη: Δεν υπάρχει σπίτι κάτω από 10 ευρώ το τετραγωνικό» «σε γενικές γραμμές δεν υπάρχουν πολύ εύκολα σπίτια, κάτω από 10 ευρώ το τετραγωνικό οπουδήποτε στην Αθήνα και το ίδιο ισχύει και για τις άλλες περιοχές που έχουν μεγάλη ζήτηση» (www.parapolitika.gr 26/8/2024).
Και όλα αυτά ενώ ήδη το 2023 άλλο δημοσίευμα επισήμανε ότι «σημαντική αύξηση στα ενοίκια των φοιτητικών κατοικιών καταγράφεται στις μεγαλύτερες φοιτητουπόλεις της Ελλάδας, με τη μέση άνοδο των ζητούμενων μέσων τιμών να φτάνει το 10% σε σχέση με πέρυσι και τη μέση τιμή ενοικίου μία φοιτητικής κατοικίας να ανέρχεται στα 9,1 ευρώ/τ.μ» (www.ot.gr 29/7/2023).
Βέβαια «ενοίκιο άνω των 10 ευρώ το τετραγωνικό σημαίνει ότι πρέπει να πληρώνεις έναν “καθαρό” κατώτατο μισθό για ένα διαμέρισμα 70 τετραγωνικών» (www.thetoc.gr 3/7/2024).
Δεδομένου δε ότι πέρσι κυμαίνονταν «άνω των 400€/μήνα το 70% των διαθέσιμων φοιτητικών κατοικιών» (www.protothema.gr 16/6/2023) αντιλαμβάνεται κανείς που έχει φτάσει πλέον το επίπεδο των ενοικίων σήμερα.
Και σαν μην έφτανε αυτό η αύξηση του τουρισμού και η συνακόλουθη αυξημένη ζήτηση για βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb) μειώνει αποφασιστικά την προσφορά διαμερισμάτων για φοιτητική στέγη με αποτέλεσμα την ακόμη μεγαλύτερη αύξηση των ενοικίων.
Μάλιστα «το στατιστικό δελτίο του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων μηνός Ιουλίου, που καλύπτει το διάστημα Ιανουαρίου έως και τον Ιούνιο 2024, αποκαλύπτει μία δυναμική ανάπτυξης του κλάδου της βραχυχρόνιας μίσθωσης καθώς η αύξηση των ακινήτων που προσφέρονται ως καταλύματα αυτής της μορφής, είναι της τάξεως των 20.000 μονάδων κάθε μήνα. Συγκεκριμένα, ο αριθμός καταλυμάτων τον Ιούνιο ανήλθε στα 224.860, έναντι 204.578 ένα χρόνο πριν» (www.aftodioikisi.gr 26/7/2024).
Έτσι «τα Airbnb βάζουν «λουκέτο» στη φοιτητική στέγη» (www.goodnet.gr 13/8/2024) με την Κρήτη να κρατάει τα σκήπτρα.
Πλέον «το κόστος της φοιτητικής στέγης στο Ηράκλειο έχει γίνει ασύλληπτο, με ενοίκια που ξεπερνούν τα 600 ευρώ για μικρές γκαρσονιέρες στο κέντρο της πόλης» (https://maleviziotis.gr 28/8/2024). Επιπλέον «δυσεύρετα είναι τα σπίτια προς ενοικίαση στα Χανιά με τους νέους φοιτητές (και όχι μόνο) να κάνουν πραγματικό αγώνα προκειμένου να βρουν ένα σπίτι για να ενοικιάσουν. Μάλιστα, η μικρή διαθεσιμότητα ενοικιαζόμενων σπιτιών εκτινάσσει τα ενοίκια στα ύψη (www.haniotika-nea.gr 29/7/2024).
Επιπλέον, κυρίως στα νησιά, «οι ιδιοκτήτες δεν διαθέτουν τα ακίνητά τους για μακροχρόνια μίσθωση σε φοιτητές αλλά έχουν επινοήσει μεσοπρόθεσμη ενοικίαση που ξεκινά από τον Οκτώβριο και τελειώνει στα τέλη Μαΐου ή στα μέσα Ιουνίου (www.zarpanews.gr 25/8/2024).
Και όλα αυτά βεβαίως με φόντο τόσο την ακρίβεια που πλήττει τη χώρα όσο και τη συνακόλουθη μείωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.
Όμως το ζήτημα της έλλειψης φοιτητικής στέγης και της συνακόλουθης εκτόξευσης των ενοικίων είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιλυθεί την επόμενη πενταετία καθώς κάθε χρόνο έχουμε συνεχείς αυξήσεις στις αξίες των ακινήτων σε συνδυασμό με τη μείωση της προσφοράς του αριθμού των κατοικιών προς ενοικίαση.
Πάντως από τη δική μας πλευρά έχουμε προτείνει εδώ και πολλά χρόνια την αλλαγή του μοντέλου πρόσβασης στα ΑΕΙ το οποίο πέραν των άλλων θα είχε ως αποτέλεσμα και τη δραστική αντιμετώπιση του οξυμένου προβλήματος των αυξημένων ενοικίων φοιτητικής στέγης.
Το ίδιο επαναλάβαμε και πέρσι για άλλη μια φορά (www.notismarias.gr 5/8/2023). Εις μάτην όμως
Πέραν των εκπαιδευτικών παραμέτρων που έχουν σχέση με την κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων και τη θεσμοθέτηση της ελεύθερης πρόσβασης στα ΑΕΙ, θέση την οποία υπερασπίζομαι σθεναρά από το 2008 με άρθρα μου ως Πανεπιστημιακός δάσκαλος, η κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων και η εγκαθίδρυση ενός περιφερειακού συστήματος ελεύθερης πρόσβασης στα ΑΕΙ είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε σημαντική ανακούφιση των ελληνικών νοικοκυριών στην επόμενη δύσκολη οικονομική περίοδο η οποία αναμένεται να σημαδεύσει τη χώρα λόγω και του κόφτη δαπανών του νέου Συμφώνου Σταθερότητας «που θα ισχύσει στην Ελλάδα για την 4ετία 2025-2028, με τον πήχη να τίθεται κατά μέσο όρο στο 3%» (www.902.gr 4/7/2024).
Άλλωστε, η ζοφερή οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών επιβεβαιώνεται καθημερινά.
Η προτεινόμενη ελεύθερη πρόσβαση λοιπόν στα ΑΕΙ θα έχει ως αποτέλεσμα οι γονείς να σταματήσουν να δαπανούν χιλιάδες ευρώ ετησίως σε φροντιστήρια. Έτσι μόνο το 2018 σε εποχή κρίσης και Μνημονίων η ιδιωτική δαπάνη της ελληνικής οικογένειας ανήλθε ετησίως σε 1,5 δις ευρώ (www.kathimerini.gr 5/10/2018). Μεγάλο μέρος της δαπάνης αυτής κατευθύνθηκε στα φροντιστήρια για την προετοιμασία των μαθητών προκειμένου να περάσουν στις Πανελλαδικές εξετάσεις σε κάποιο ΑΕΙ.
