Στην Καστανιά Σάμου, η ιστορική μνήμη συνδέθηκε φέτος με ένα πλούσιο διήμερο εκδηλώσεων, που πραγματοποιήθηκε στις 29 και 30 Αυγούστου 2026, με αφορμή την 83η επέτειο από την εκτέλεση των 44 πατριωτών από τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής.
Το Σάββατο 29 Αυγούστου, στον αύλειο χώρο του πρώην Δημοτικού Σχολείου Καστανιάς, πραγματοποιήθηκε Εσπερίδα Μνήμης, η οποία διοργανώθηκε από τον Δήμο Δυτικής Σάμου σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Σάμου. Στον ίδιο ιστορικό χώρο παρουσιάστηκε αρχειακό υλικό που συνδέεται με την ιστορία της Καστανιάς και τα γεγονότα της περιόδου της Κατοχής, αναδεικνύοντας τη σημασία των τεκμηρίων στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
Η Εσπερίδα Μνήμης περιλάμβανε εισηγήσεις του καθηγητή Ιστορικής και Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης και Κοσμήτορα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Νίκου Βαφέα, της τέως προϊσταμένης των ΓΑΚ Σάμου και αρχειονόμου Αγγέλας Χατζημιχάλη και του Δρ. Ιστορίας και εκπαιδευτικού Δημήτρη Θρασυβούλου. Την εσπερίδα προλόγισε ο Δρ. Ιστορίας και αποσπασμένος εκπαιδευτικός στα ΓΑΚ Σάμου Μανόλης Κ. Γιαννούτσος.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο πρόεδρος της Δ.Κ. Καστανιάς Γιώργος Αντωνακάκης, ο Γ.Γ. Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής Φώτης Μάγγος, ο Δήμαρχος Δυτικής Σάμου Θεμιστοκλής Παπαθεοφάνους, από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου η Θεματική Αντιπερεφερειάρχης Β. Αιγαίου Άννυ Ανδρεάδου, ο καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Μανόλης Γ. Βαρβούνης και ο Ειδικός Σύμβουλος του Περιφερειάρχη Κρήτης σε θέματα Ιστορίας και Μνήμης Θυμάτων Ολοκαυτωμάτων Νικόλαος Ν. Μπιμπάκης.
Η πρώτη ημέρα ολοκληρώθηκε στην πλατεία της Καστανιάς με μουσικό αφιέρωμα στη μνήμη των εκτελεσμένων πατριωτών, με τη συμμετοχή του Παναγιώτη Μάργαρη και της Χαριτίνης Πανοπούλου.
Καστανιά Σάμου: 83 χρόνια μετά, η μνήμη των 44 εκτελεσμένων παραμένει ζωντανή
Με συγκίνηση και σεβασμό πραγματοποιήθηκε το διήμερο μνήμης για τα θύματα της Κατοχής – Η Καστανιά τίμησε τους 44 πατριώτες που εκτελέστηκαν στις 30 Αυγούστου 1943
Μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού πραγματοποιήθηκαν στην Καστανιά Σάμου, στις 29 και 30 Αυγούστου 2026, οι εκδηλώσεις μνήμης για την 83η επέτειο από τη σφαγή των 44 πατριωτών από τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής.
Στο Κενοτάφιο των Πεσόντων, κάτοικοι, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, συγγενείς των θυμάτων και φορείς της περιοχής συγκεντρώθηκαν για να αποτίσουν φόρο τιμής στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στις 30 Αυγούστου 1943. Η μαζική εκτέλεση αποτέλεσε μία από τις πιο τραγικές σελίδες της ιστορίας της Δυτικής Σάμου.
Τα ιταλικά φασιστικά στρατεύματα κατοχής, στο πλαίσιο αντιποίνων για τη δράση ανταρτικών ομάδων στην περιοχή, εκτέλεσαν συνολικά 44 άμαχους. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν 27 κάτοικοι της Καστανιάς και 17 κάτοικοι γειτονικών κοινοτήτων. Τελετή μνήμης και τιμής Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν με την επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο των πεσόντων και την κατάθεση στεφάνων στη μνήμη των 44 εκτελεσμένων.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η παρουσία συγγενών των θυμάτων, οι οποίοι τίμησαν τη μνήμη των ανθρώπων τους, 83 χρόνια μετά την τραγωδία που σημάδεψε για πάντα την περιοχή. Στο πλαίσιο του διημέρου έγιναν επίσης ομιλίες και παρουσιάσεις σχετικά με τα γεγονότα της περιόδου της Κατοχής, το ιστορικό της σφαγής και τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης.
Οι εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από τον Δήμο Δυτικής Σάμου, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Σημαντική δικαίωση η αναγνώριση ως Μαρτυρικού Χωριού Ξεχωριστή θέση στις φετινές εκδηλώσεις είχε και η επίσημη αναγνώριση της Καστανιάς ως Μαρτυρικού Χωριού από το Ελληνικό Κράτος, σύμφωνα με το ΦΕΚ 146 Α΄/2025. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντική θεσμική δικαίωση για την ιστορία του χωριού και τη θυσία των κατοίκων του, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης και στην ανάδειξη των γεγονότων που σημάδεψαν την Καστανιά κατά τη διάρκεια της Κατοχής.
«Δεν ξεχνούμε» Οκτώ και πλέον δεκαετίες μετά τη μαύρη εκείνη ημέρα του Αυγούστου του 1943, η Καστανιά εξακολουθεί να θυμάται. Η μνήμη των 44 θυμάτων παραμένει ζωντανή και περνά από γενιά σε γενιά, υπενθυμίζοντας το βαρύ τίμημα που πλήρωσε ο τόπος στα χρόνια της Κατοχής. Οι εκδηλώσεις δεν αποτέλεσαν μόνο έναν φόρο τιμής στους νεκρούς.
Ήταν και μια υπενθύμιση ότι η ιστορική μνήμη αποτελεί ευθύνη όλων, ώστε τα γεγονότα και οι άνθρωποι που χάθηκαν να μην ξεχαστούν ποτέ. 83 χρόνια μετά, η Καστανιά θυμάται, τιμά και δεν ξεχνά τους 44 πατριώτες της
