Με αφορμή την έκθεση για το προσφυγικό που παρουσίασε πρόσφατα στο Βερολίνο ο Υπουργός Εσωτερικών της γερμανικής κυβέρνησης κ. Τόμας ντε Μεζιέρ και σύμφωνα με την οποία, κατά την άποψή του, την κύρια ευθύνη για την κατάσταση στα νησιά του ΒΑ Αιγαίου έχει η τοπική αυτοδιοίκηση, οι Δήμαρχοι των νησιών του Β. Αιγαίου οφείλουμε να επισημάνουμε τα εξής:

Είναι κατά τη γνώμη μας σαφές ότι ο κ. ντε Μεζιέρ έχει, πιθανόν, πέσει θύμα παραπληροφόρησης σχετικά με την κατανομή αρμοδιοτήτων αλλά και με τους εν γένει χειρισμούς του αρμόδιου υπουργείου, στο μείζον αυτό ζήτημα.

Με βάση αυτήν την κατανομή, οι Δήμοι των νησιών του ΒΑ Αιγαίου δεν εμπλέκονται πρακτικώς σε απολύτως καμία ουσιαστική φάση της διαχείρισης του προβλήματος. Αντίθετα, αναγκάζονται εκ των υστέρων να αντιμετωπίσουν εκ των ενόντων την αυτονόητη επιβάρυνση σε υποδομές και υπηρεσίες κοινωνικής ωφελείας που ανακύπτουν από την αιφνίδια, δραματική αύξηση του πληθυσμού στις πόλεις όπου φιλοξενούνται hot-spots.

Ο κ. ντε Μεζιέρ πλανάται όταν αναφέρεται σε «τεράστιες επικουρικές βοήθειες» για το προσφυγικό, που «δεν αξιοποιούνται από τις τοπικές αρχές». Χρήματα για την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν πράγματι δοθεί πολλά από την Ε.Ε., τα οποία διαχειρίζονται η κεντρική διοίκηση και οι ΜΚΟ. Επειδή η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει περιθωριοποιηθεί στην όλη διαδικασία, οι Δήμοι διαχειρίζονται ελάχιστα ποσά κι αυτά αποκλειστικώς για να αντιμετωπιστούν ειδικές ανάγκες (π.χ. αποκομιδή απορριμμάτων που έχει αυξηθεί κατά 200%)

Πρέπει επίσης να επισημανθεί στον κ. ντε Μεζιέρ, ότι η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας σε κανένα σημείο της δεν αναφέρει ρητώς ότι οι μόνοι πρόσφυγες και μετανάστες που επαναπροωθούνται στη γειτονική χώρα, είναι όσοι έχουν περάσει από τις σχετικές διαδικασίες ταυτοποίησης και παροχής ή όχι ασύλου αποκλειστικώς και μόνον στις δομές των νησιών. Η ερμηνεία αυτή είναι εν πολλοίς αυθαίρετη και πιθανόν προέρχεται από τις αδέξιες προσπάθειες κάποιων να δικαιολογήσουν το ανθρωπιστικό αίσχος που συνιστά ο εγκλωβισμός υπό άθλιες συνθήκες, δεκάδων χιλιάδων κατατρεγμένων στα νησιά μας.

Σε ό,τι αφορά μάλιστα αυτούς ακριβώς τους κατατρεγμένους ανθρώπους, ο κ. ντε Μεζιέρ θα πρέπει να θυμηθεί ότι η υποδοχή και η φιλοξενία τους από τους κατοίκους των νησιών του ΒΑ Αιγαίου υπήρξε και παραμένει υπόδειγμα ανθρωπιάς, αλληλεγγύης και σεβασμού στις ανθρώπινες αξίες και προκάλεσε τον παγκόσμιο θαυμασμό, ειδικά το καλοκαίρι του 2015, όταν και πέρασαν από τις ακτές μας πολλές εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες.

Μόλις τον περασμένο Μάρτιο, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, χαρακτήρισε δημοσίως ως «ήρωες» τους Δημάρχους και τους κατοίκους των νησιών του ΒΑ Αιγαίου για τη στάση τους και όσα έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής στο ζήτημα, άποψη την οποία έχει συμμεριστεί απόλυτα και πολλάκις τονίσει και ο αρμόδιος Επίτροπος της Ε.Ε. κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος.

Ο αξιότιμος Υπουργός Εσωτερικών της φίλης χώρας, απ’ την οποία δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες φιλοξενούνται με ζεστασιά και χαμόγελο κάθε καλοκαίρι στα νησιά μας, θα έπρεπε ίσως να έχει συμβουλευθεί και τον κ. Γιουνκέρ και τον κ. Αβραμόπουλο πριν επιρρίψει ευθύνες στους Δημάρχους του ΒΑ Αιγαίου για την κατάσταση στο προσφυγικό/μεταναστευτικό. Αμφότεροι, πρόεδρος και επίτροπος, μπήκαν στον κόπο να ενημερωθούν προσωπικά και από εμάς για το θέμα (μετά την ιδιαιτέρως τιμητική πρόσκληση που μας απηύθυναν και που οδήγησε στη συνάντηση της 7ης Μαρτίου 2017 στις Βρυξέλλες) έχουν εμπεριστατωμένη άποψη για το ποιος φταίει και κατά ποιον τρόπο γι’ αυτή τη θλιβερή σημερινή εικόνα των hot-spots στις πόλεις μας.

Οφείλουμε, τέλος, να επισημάνουμε για μία ακόμη φορά και το εξής. Από πλευράς μας πάντοτε υπήρξε καλή διάθεση για αρμονική συνεργασία και με τις ελληνικές και με τις ευρωπαϊκές αρχές για την καλύτερη και πιο αποτελεσματική διαχείριση αυτού του θέματος με τις παγκόσμιες διαστάσεις. Όχι μόνον δεν αρνηθήκαμε ποτέ το διάλογο, αλλά, αντίθετα, έχουμε προσπαθήσει να συνεισφέρουμε σ’ αυτόν με σειρά γόνιμων προτάσεων, που προκύπτουν όχι από μια θεωρητική προσέγγιση στο ζήτημα, αλλά από τη σκληρή καθημερινότητα και των εγκλωβισμένων προσφύγων και μεταναστών και των τοπικών κοινωνιών που εκπροσωπούμε. Οι προτάσεις μας αυτές έπεσαν στο κενό και ως απάντηση λάβαμε ανυπόστατες κατηγορίες για δήθεν «στενή» και «τοπικιστική» αντίληψη των πραγμάτων. Παρά ταύτα την ίδια διάθεση για συνεργασία, έστω και την ύστατη στιγμή, έχουμε και τώρα.

Το προσφυγικό-μεταναστευτικό απαιτεί την από κοινού προσπάθεια και κινητοποίηση όλων των εμπλεκομένων για να αντιμετωπιστούν ορθά μια σειρά από ουσιώδη θέματα, όπως η δημιουργία του ενιαίου συστήματος ασύλου για όλη την Ευρώπη, η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, η εφαρμογή της αναλογικής κατανομής προσφύγων και μεταναστών στις χώρες της Ε.Ε. που, αυτή τη στιγμή, καταστρατηγείται, η ουσιαστική ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των ροών και πολλά άλλα.

Ένα τόσο σύνθετο πρόβλημα δεν λύνεται εύκολα. Και σίγουρα, δεν αποτελεί λύση το εύκολο και αβάσιμο «ανάθεμα» στις δημοτικές αρχές των νησιών, που αναγκάζονται να ανταποκριθούν σε ιδιαίτερα αυξημένες, δραματικές και έκτακτες ανάγκες, έχοντας πρακτικώς δεμένα τα χέρια τους και χωρίς καμία ουσιαστική βοήθεια από την κρατική μηχανή.

Με εκτίμηση

Ο Δήμαρχος Λέσβου Ο Δήμαρχος
Χίου
Ο Δήμαρχος Σάμου Ο Δήμαρχος Λέρου
    Σπύρος Γαληνός Μανώλης Βουρνούς Μιχάλης Αγγελόπουλος Μιχάλης
Κόλιας